Cymbeline (Cymbeline, Britanya Kralı)

Cymbeline (Cymbeline, Britanya Kralı)

Bir Kral, Bir Kızı ve Bir İhanet Ağı

Cymbeline, Shakespeare’in geç dönem romanslarından biridir ve yaklaşık 1609-1610 yıllarında yazılmıştır. Oyun, adını Britanya Kralı Cymbeline’den alır, ancak asıl kahramanı onun kızı Imogen’dir. Oyun, kayıp prensler, sadakatsizlikle suçlanan bir kraliçe, zehir planları, bir mağarada büyüyen iki prens ve Roma-Britanya savaşı gibi birçok farklı hikayeyi bir araya getiren destansı bir yapıya sahiptir.

Cymbeline, çok sayıda olay örgüsü ve karakter barındıran, Shakespeare’in en karmaşık oyunlarından biridir. Eşi ölmüş olan Kral Cymbeline, yeni evlendiği kötücül kraliçenin etkisi altındadır. Kraliçe, kızı Imogen’in asil doğumlu Posthumus ile evlenmesini istemez; kendi aptal oğlu Cloten ile evlenmesini planlar. Cymbeline, Posthumus’u sürgün eder. Imogen ve Posthumus, sonsuz sadakat yemini ederek ayrılırlar. Posthumus, Roma’ya gider ve burada bir arkadaşı Iachimo, Imogen’in sadakatine bahse girer. Iachimo, Imogen’in sadakatini kanıtlamak için Britanya’ya gider ve onun yatak odasına gizlice girerek bir bilezik çalar. Bu olay, Posthumus’un Imogen’i sadakatsizlikle suçlamasına ve onu öldürtmeye çalışmasına neden olur.

Oyun, trajediden komediye, romantizmden savaş dramasına geçen, birçok türü içinde barındıran bir romans örneğidir. Sonunda, tüm kayıplar bulunur (Cymbeline’in yirmi yıl önce kaybolan iki oğlu, Imogen’in masumiyeti), tüm ihanetler ortaya çıkar (kötü kraliçe ve oğlu Cloten) ve herkes barışır. “Kış Masalı” ve “Fırtına” gibi, “Cymbeline” de bir mucize ile biter: kaybedilen çocuklar bulunur, ölü zannedilen bir karakter canlanır.

Karakterler

Cymbeline: Britanya Kralı. Oyunun başında eşini kaybetmiş, kötücül bir kraliçe ile evlenmiştir. Yeni eşinin etkisi altındadır. Kızı Imogen’in asil doğumlu Posthumus ile evlenmesini engellemeye çalışır ve onu sürgün eder. Kaybettiği iki oğlunu bulmanın acısını çeker. Oyunun sonunda, kayıp oğullarını bulur, kraliçenin kötülüklerini öğrenir ve Roma ile barışır.

Imogen: Kral Cymbeline’in kızı, oyunun gerçek kahramanı. Babasının isteğine karşı gelerek Posthumus ile evlenir. Kocasının sadakatini kanıtlamak için bir dizi zorluğa göğüs gerer. Erkek kılığına girerek (Fidele adıyla) Roma’ya gitmeye çalışır, kaybolur, bir mağarada yaşayan üç kardeş (aslında onun kayıp ağabeyleri) tarafından bulunur. Babasının ordusuyla savaşır ve sonunda tüm iftiralardan arınarak kocasına kavuşur. Imogen, Shakespeare’in en güçlü ve en cesur kadın karakterlerinden biridir.

Posthumus Leonatus: Imogen’in kocası. Asil doğumlu, ancak Cymbeline’in gözünde Imogen’e layık görülmeyen bir genç adamdır. Roma’ya sürgün edildikten sonra, Iachimo’nun oyununa gelir ve Imogen’i sadakatsizlikle suçlar. Onu öldürtmeye çalışır. Daha sonra suçunu anlar ve büyük bir pişmanlık yaşar. Oyunun sonunda Imogen ile kavuşur.

Iachimo: Romalı bir soylu. Posthumus’un Imogen’in sadakatine olan güvenini sarsmak için bahse girer ve Imogen’in yatak odasına gizlice girerek bir bilezik çalar. Oyunun en önemli anti-kahramanlarından biridir. Sonunda, yaptığı planı itiraf eder ve affedilir.

Kraliçe: Cymbeline’in ikinci eşi. Oğlu Cloten’i Imogen ile evlendirmek ve tahtı ele geçirmek isteyen kötücül bir karakterdir. Zehirler hazırlar, entrikalar çevirir. Oyunun sonunda ölür, ancak kötülükleri ortaya dökülür.

Cloten: Kraliçe’nin oğlu. Aptal, kaba, kendini beğenmiş bir karakterdir. Imogen ile evlenmek ister, ancak Imogen onu reddeder. Posthumus’a olan kıskançlığıyla hareket eder. Imogen’i öldürmeye çalışırken, onun erkek kılığına girmiş halini (Fidele) bulur ve ona saldırır. Gerçekte, Guiderius (Cymbeline’in kayıp oğlu) tarafından öldürülür.

Belarius: Cymbeline’in sarayından sürgün edilmiş bir lorddur. Yirmi yıl önce, Cymbeline’in iki küçük oğlu Guiderius ve Arviragus’u kaçırmış ve onları bir mağarada kendi çocukları gibi büyütmüştür.

Guiderius ve Arviragus: Cymbeline’in kayıp oğulları. Babaları tarafından bebekken kaçırılmışlardır. Belarius tarafından bir mağarada büyütülmüşlerdir. Asil, cesur ve iyi kalplidirler. Erkek kılığındaki Imogen’i (Fidele) bulurlar ve ona kardeş gibi bakarlar. Guiderius, Cloten’i öldürür. Oyunun sonunda, Cymbeline tarafından tanınırlar ve prensliğe kavuşurlar.

Caius Lucius: Romalı bir general. Britanya’ya savaş açmak için gönderilir. Savaşta esir düşer, ancak oyunun sonunda Cymbeline ile barış yaparlar. Imogen’i (erkek kılığında) hizmetçi olarak yanında bulundurur.

Cornelius: Kraliçe’nin doktoru. Kraliçe’ye zehir hazırlaması emredilir, ancak Cornelius ölümcül olmayan bir uyku ilacı hazırlar. Kraliçe’nin kötü planlarını engelleyen iyi kalpli bir karakterdir.

Öykü

Perde I – Aşk, Sürgün ve Bir Bahis

Oyun, Kral Cymbeline’in sarayında başlar. Cymbeline, kızı Imogen’in asil doğumlu Posthumus ile evlenmesine izin vermemiştir, çünkü onu kendisine layık görmez. Onu sürgün eder . Imogen, Posthumus’a bir bilezik verir. Posthumus da ona bir yüzük verir. Onlar sonsuz sadakat yemini ederler . Posthumus, Roma’ya gider. Burada Iachimo isimli bir soylu, Imogen’in sadakatine şüpheyle yaklaşır. Bir bahse girerler: Iachimo, Imogen’in onunla yatmasını sağlayabilirse, Posthumus’un yüzüğünü kazanacaktır; başaramazsa, ona altın ödeyecektir.

Perde II – Iachimo’nun Hilesi

Iachimo, Britanya’ya gelir. Imogen’e, Posthumus’un Roma’da fahişelerle olduğunu ima eder, ancak Imogen ona inanmaz . Iachimo, Imogen’in yatak odasına gizlice girmeyi başarır. O uyurken, odadaki eşyaları ve Imogen’in bileziğini not eder, hatta yatağın başucundaki bir beneği bile fark eder . Bu kanıtlarla Roma’ya döner.

Perde III – Sadakatsizlik Suçlaması

Iachimo, Posthumus’a yalan söyler: Imogen ile yattığını, onun sadakatsiz olduğunu iddia eder. Kanıt olarak da bileziği gösterir. Posthumus, buna inanır ve Imogen’in öldürülmesi için emir verir. Ayrıca, sadakatsizlik ettiği için kendini de suçlar. Bu sırada, Kraliçe, Imogen’in Posthumus’tan kurtulmasını ister ve oğlu Cloten’i ona evlendirmeye çalışır. Imogen reddeder. Cloten, Posthumus’a olan kıskançlığı yüzünden onun elbiselerini giyip onu aramaya gider.

Perde IV – Mağara ve Kayıp Prensler

Imogen, sadık hizmetkarı Pisanio’nun yardımıyla kaçar. Erkek kılığına girer ve adını “Fidele” (Sadık) koyar. Kaybolur ve bir mağarada yaşayan üç adam bulur: Belarius, Guiderius ve Arviragus. (Guiderius ve Arviragus, aslında Cymbeline’in yıllar önce kaçırılan oğullarıdır). Fidele’yi kardeşleri gibi severler. Fidele (Imogen), ağabeylerine bir zehir içer gibi uyku ilacı alır; onlar da onu öldü sanarak gömerler. Cloten, Fidele’yi (Imogen’i) bulur ve ona tecavüz etmeye kalkar. Guiderius gelir, Cloten’i öldürür ve kafasını koparır.

Perde V – Buluşma ve Barış

Roma ordusu Britanya’ya savaş açar. Cymbeline’in ordusu savaşır. Belarius, Guiderius ve Arviragus, Cymbeline’in ordusunu kurtarır. Posthumus da bir Romalı asker kılığında savaşır. Kral, Guiderius ve Arviragus’un dövüş becerilerinden etkilenir. Esir alınan Iachimo, ihanetini itiraf eder, Posthumus’un suçlamasının asılsız olduğunu söyler. Posthumus ise suçunu itiraf eder. Fidele uyanır; erkek kılığından çıkar ve gerçek kimliğini (Imogen) açar. Belarius, Guiderius ve Arviragus’un aslında Cymbeline’in kaçırılan oğulları olduğunu açıklar. Kraliçe’nin kötü planları ortaya dökülür (herkesi öldürmeyi planladığı). Kraliçe ölmüştür. Cloten’in ölüsü bulunur. Cymbeline, kaybettiği oğullarına, kızına ve damadına kavuşur. Savaşı durdurur, Romalıları affeder.

Temalar

Sadakat ve İhanet: Oyunun ana teması, sadakatin sınırlarının zorlanmasıdır. Imogen’in kocasına olan sadakati, Iachimo’nun entrikalarıyla sınanır, ancak o sadık kalır. Posthumus ise Iachimo’nun yalanlarına inanarak Imogen’e ihanet eder.

Kayıp ve Buluşma: Cymbeline, kayıp oğullarını bulur. Imogen, kaybettiği kocasına kavuşur. Posthumus, itibarını kaybeder, sonra kazanır. Oyun, Shakespeare’in diğer geç dönem romansları gibi, “kaybedilen ne varsa geri döner” temasını işler.

Kıskançlık: Posthumus’un Iachimo’nun sözlerine inanması, Othello’nun kıskançlığına benzer bir şekilde işler. Oyun, kıskançlığın bir insanı ne kadar yanlış yönlendirebileceğini gösterir.

Görünüş ve Gerçeklik: Iachimo, Imogen’in yatak odasına gizlice girer ve oradaki eşyaları gözlemleyerek onun sadakatsizliğini kanıtlayan sahte bir hikaye yaratır. Bu durum, “görünüşün” ne kadar aldatıcı olabileceğini ve “gerçekliğin” ne kadar kolay çarpıtılabileceğini gösterir.

Unutulmaz Sözler

1. “Hath Britain all the sun that shines?” (Britanya, parlayan tüm güneşe sahip mi?) – II. Perde, 4. Sahne (Iachimo)
2. “Some griefs are med’cinable; that is one of them, For it doth physic love.” (Bazı acılar şifalıdır; bu onlardan biridir, çünkü aşkı iyileştirir.) – III. Perde, 2. Sahne (Pisanio)
3. “Hang there like fruit, my soul, Till the tree die.” (Ruhum, ağaç ölene kadar orada meyve gibi asılı kal.) – I. Perde, 2. Sahne (Posthumus, Imogen’e)
4. “The most patient man in loss, the most coldest that ever turned up ace.” (Kayıp karşısında en sabırlı, as çevirenlerin en soğukkanlısı.) – II. Perde, 5. Sahne (Posthumus)

Eserin Önemi ve Etkileri

Cymbeline, Shakespeare’in en karmaşık yapılı ve en çok tartışılan oyunlarından biridir.

• Romans Türü: Oyun, “Kış Masalı” ve “Fırtına” ile birlikte, Shakespeare’in geç dönem romanslarının en tipik örneklerindendir. Kayıp, buluşma, mucizevi tesadüfler ve mutlu son bu oyunun da temel yapı taşlarıdır.
• Tiyatro: Cymbeline, sahnelenmesi en zor Shakespeare oyunlarından biridir. Sahne değişikliklerinin sıklığı (Britanya, Roma, bir mağara), çok sayıda karakter ve birbirine paralel ilerleyen olay örgüleri, yönetmenler için büyük bir meydan okuma oluşturur.
• Uyarlamalar: Oyun, birçok kez sinemaya ve televizyona uyarlanmıştır.

Cymbeline, Shakespeare’in en iyimser oyunlarından biridir. Tüm ihanetler, tüm acılar, tüm kayıplar, oyunun sonunda bir mucize gibi tersine döner. Cymbeline, oğullarına, kızına ve damadına kavuşur; düşmanlarıyla barışır; krallığını yeniden inşa eder. Oyunun özeti belki de şudur: “Hiçbir şey, gerçek sevginin, sadakatin ve iyi kalpliliğin gücünü yenemez.”